Iran News: ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ మరణం తర్వాత ఇప్పుడు యావత్ ప్రపంచం దృష్టి ఆ దేశం వైపు మళ్లింది. ఇజ్రాయెల్, అమెరికా వ్యూహాల నడుమ ఖమేనీ అంతం కావడంతో, ఇప్పుడు ఇరాన్ అస్తిత్వానికే ముప్పు ఏర్పడినట్లు కనిపిస్తోంది. ఒకవైపు ఇజ్రాయెల్ క్షిపణుల వర్షం కురుస్తుండగా, మరోవైపు దేశాన్ని నడిపించే బలమైన నాయకుడు లేని శూన్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఈ తరుణంలో ఇరాన్ తదుపరి సుల్తాన్ ఎవరు? ఖమేనీ వారసత్వాన్ని ఎవరు అందుకోనున్నారు? అన్నది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్నగా మారింది. ముఖ్యంగా ఖమేనీ కుమారుడు ముజ్తబా ఖమేనీ పేరు ఇప్పుడు ప్రధానంగా వినిపిస్తోంది.
తెరపైకి వారసత్వ రాజకీయాలు: విప్లవ స్ఫూర్తికి విరుద్ధమా?
సుమారు 40 ఏళ్ల క్రితం ఇరాన్లో పహ్లావి వంశ పాలనను (షా పాలన) అంతం చేస్తూ విప్లవం వచ్చింది. అప్పట్లో వారసత్వ రాజకీయాలకు వ్యతిరేకంగా, కేవలం అర్హత ఉన్నవారే పీఠం ఎక్కాలని పోరాటాలు జరిగాయి. అలీ ఖమేనీ కూడా తన జీవితాంతం వంశపారంపర్య పాలనను వ్యతిరేకిస్తూనే వచ్చారు. కానీ నేడు అదే ఖమేనీ కుమారుడు ముజ్తబాను అత్యున్నత పీఠంపై కూర్చోబెట్టే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ఒక ‘షా’ను తొలగించి, ఇప్పుడు పగడీ ధరించిన మరో ‘షా’ను గద్దె ఎక్కించడం ఆ నాడు జరిగిన విప్లవ ఆశయాలకు విరుద్ధం కాదా అన్న చర్చ ఇరాన్ వీధుల్లో సాగుతోంది.
ఎవరీ ముజ్తబా ఖమేనీ? ‘షాడో’ లీడర్ రహస్యాలేంటి?
ముజ్తబా ఖమేనీ ఇరాన్లో ఒక రహస్య శక్తిగా పేరుగాంచారు. 8 కోట్ల జనాభా ఉన్న ఇరాన్లో ఆయన గురించి తెలిసిన వారు చాలా తక్కువ. ఆయన ఎప్పుడూ బహిరంగంగా మీడియా ముందుకు రారు, ఎన్నికల్లో పోటీ చేయరు. కానీ ఇరాన్ వ్యవస్థను తన కనుసన్నలతో నడిపిస్తారని, అందుకే ఆయనను ‘సాయా’ (నీడ) అని పిలుస్తారని సమాచారం. సైనిక జనరళ్లతో రహస్య సమావేశాలు నిర్వహించడం, నిఘా సంస్థల వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించడం వంటివి ముజ్తబా నేరుగా చూసుకుంటారని తెలుస్తోంది. ఇరాన్ విప్లవ దళాలకు (IRGC)సుప్రీం లీడర్కు మధ్య ఒక వారధిలా ఆయన పనిచేస్తారని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
ఇబ్రహీం రైసీ మరణం.. ముజ్తబాకు లైన్ క్లియర్ అయిందా?
ఒకప్పుడు ఇరాన్ తదుపరి సుప్రీం లీడర్గా ఇబ్రహీం రైసీ పేరు ఖాయమని అందరూ భావించారు. ఆయనకు ఖమేనీ ఆశీస్సులు ఉండటమే కాకుండా, మతపరమైన అవగాహన, ప్రభుత్వం నడిపిన అనుభవం కూడా ఉన్నాయి. అయితే 2024లో జరిగిన విమాన ప్రమాదంలో రైసీ అకస్మాత్తుగా మరణించడం అనేక అనుమానాలకు తావిచ్చింది. అది కేవలం ప్రమాదమేనా లేక ముజ్తబా కోసం సింహాసనాన్ని ఖాళీ చేసేందుకు జరిగిన కుట్రనా అనే చర్చ కూడా నడుస్తోంది. రైసీ వంటి ప్రజాదరణ ఉన్న నాయకుడు లేకపోవడంతో, ఇప్పుడు ముజ్తబాకు పోటీ లేకుండా పోయిందనేది కాదనలేని వాస్తవం.
ఐఆర్జీసీ (IRGC) పాత్ర-సైనిక పట్టు
ఇరాన్ అధికార కేంద్రంలో విప్లవ గార్డ్స్ (IRGC) పాత్ర అత్యంత కీలకం. ఇది కేవలం సైన్యం మాత్రమే కాదు, బిలియన్ డాలర్ల సామ్రాజ్యం. ఒకప్పుడు ఖాసిం సులేమానీ ఈ దళాన్ని శక్తివంతంగా నడిపించేవారు. ఆయన మరణం తర్వాత, ముజ్తబా ఖమేనీ ఈ సైనిక విభాగంలో తనకంటూ ఒక బలమైన నెట్వర్క్ను నిర్మించుకున్నారని సమాచారం. సైనిక జనరళ్ల మద్దతు లేకుండా ఇరాన్లో ఎవరూ అధికారంలో కొనసాగడం అసాధ్యం. అయితే ఒక వారసత్వ నేతను సైనిక నాయకత్వం ఏ మేరకు అంగీకరిస్తుంది అన్నది చూడాలి. కానీ ప్రస్తుత యుద్ధ పరిస్థితుల్లో ఖమేనీ కుటుంబానికి చెందిన వ్యక్తి నాయకత్వం వహిస్తేనే షియా ప్రపంచం ఏకతాటిపైకి వస్తుందని కొందరు భావిస్తున్నారు.
మతపరమైన చిక్కుముడులు: ‘ఆయతుల్లా’ పదవి ముఖ్యం
ఇరాన్ ఒక మతపరమైన దేశం కాబట్టి, అత్యున్నత పీఠం అధిష్టించడానికి కేవలం సైనిక బలం ఉంటే సరిపోదు. సదరు వ్యక్తికి ‘ఆయతుల్లా’ అనే మతపరమైన హోదా ఉండాలి. సాధారణంగా ఈ హోదా పొందడానికి దశాబ్దాల కాలం పడుతుంది. కానీ ముజ్తబా కోసం ఈ నిబంధనలను సడలిస్తున్నట్లు, ఆయన అతి తక్కువ కాలంలోనే ఆ హోదాను పొందేలా పావులు కదుపుతున్నట్లు ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఇది పవిత్ర నగరం ‘కోమ్’లోని సీనియర్ మత గురువుల్లో అసంతృప్తికి దారితీస్తోంది. రాజకీయాల కోసం మతపరమైన నియమాలను మార్చడం 1979 విప్లవ సూత్రాలకు వ్యతిరేకమని వారు వాదిస్తున్నారు.
ముజ్తబా ముందున్న సవాళ్లు
ముజ్తబా ఖమేనీకి తన తండ్రికి ఉన్నంత పవిత్రమైన మతపరమైన ఇమేజ్ గానీ, ప్రజల ఆమోదం గానీ ప్రస్తుతానికి లేవు.
1. అంతర్గత కలహాలు: పాత తరం నాయకులు ముజ్తబాను బలవంతంగా రుద్దిన నాయకుడిగా భావించే ప్రమాదం ఉంది.
2. ఇజ్రాయెల్ ముప్పు: తన తండ్రి మరణానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోగలరా? లేదా ఇజ్రాయెల్ దాడుల నుంచి దేశాన్ని కాపాడగలరా? అన్నది పెద్ద సవాలు.
3. ఆర్థిక అస్థిరత: అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు, యుద్ధం కారణంగా కుదేలైన ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను చక్కదిద్దడం ముజ్తబాకు అంత సులభం కాదు.
ఇరాన్ భవిష్యత్తు ఇప్పుడు ‘అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్’ చేతుల్లో ఉంది. బహుశా మూసి ఉన్న తలుపుల వెనుక జరిగే ఒప్పందాలే తదుపరి నాయకుడిని నిర్ణయిస్తాయి. ముజ్తబా ఖమేనీ ఈ రేసులో బలంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయన రాక ఇరాన్లో కొత్త అస్థిరతకు దారితీస్తుందా లేక దేశాన్ని ఏకం చేస్తుందా అన్నది వేచి చూడాలి. ఒక పక్క సరిహద్దుల్లో యుద్ధం, మరోపక్క అంతర్గత అధికార పోరాటం మధ్య ఇరాన్ ఒక క్లిష్టమైన మలుపులో నిలబడి ఉంది.
