అంతర్జాతీయ శాంతి స్థాపన, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ, అంతర్జాతీయ చట్టాల అమలు కోసం దశాబ్దాలుగా నిరంతరం కృషి చేసిన దక్షిణ ఆఫ్రికాకు చెందిన భారతీయ తమిళ మూలాలున్న ప్రసిద్ధ న్యాయకోవిదురాలు నవనీతం నవి పిళ్లై (85) ప్రతిష్టాత్మక 2026 నోబెల్ శాంతి బహుమతి (Nobel Peace Prize 2026)కు ఎంపికయ్యారు. వర్ణవివక్ష (Apartheid) కాలంలో ఆఫ్రికాలో నల్లజాతి, ఆసియా మూలాలున్న ప్రజల హక్కుల కోసం, ఆ తర్వాత ఐక్యరాజ్యసమితి స్థాయిలో అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల రక్షణ కోసం ఆమె చేసిన నిరంతర పోరాటాన్ని గుర్తించి నోబెల్ కమిటీ ఈ అత్యున్నత పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
డర్బన్ నగరంలో ఒక సాధారణ బస్సు డ్రైవర్ కుమార్తెగా అత్యంత పేదరికంలో జన్మించిన నవి పిళ్లై, ఆఫ్రికా హైకోర్టులో తొలి నాన్-వైట్ (శ్వేతజాతీయేతర) మహిళా న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు చేపట్టడమే కాకుండా.. ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా సేవలు అందించారు. ఒక సామాన్య కుటుంబం నుంచి అంతర్జాతీయ న్యాయపీఠం వరకు సాగిన ఆమె ప్రస్థానం మానవ హక్కుల చరిత్రలో ఒక సువర్ణాధ్యాయంగా నిలిచింది.
పేదరికం నుంచి హార్వర్డ్ వరకు: విద్యాభ్యాసంలో అడ్డంకులను అధిగమించి
నవి పిళ్లై తల్లిదండ్రులు సంతామ, నారాయణసామి నాయుడు దేశంలోని తమిళనాడు ప్రాంతానికి చెందినవారు. పేదరికంలో ఉన్న ఈ దంపతులు ఎనిమిది మంది పిల్లలతో ఉన్న పెద్ద కుటుంబాన్ని పోషించడానికి తీవ్రంగా శ్రమించారు. వర్ణవివక్ష అమలులో ఉన్న ఆ కాలంలో తీవ్రమైన జాతి, ఆర్థిక వివక్షలు ఎదురైనప్పటికీ నవి పిళ్లై తన చదువును ఆపలేదు.
1963లో నాటాల్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీని, 1965లో న్యాయశాస్త్ర పట్టాను (Law Degree) పొందిన ఆమె, అనంతరం అమెరికాలోని ప్రతిష్టాత్మక హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం (Harvard University) నుంచి న్యాయశాస్త్రంలో డాక్టరేట్ పూర్తి చేశారు. 1965లో న్యాయవాది గాబీ పిళ్లైని వివాహమాడిన ఆమెకు ఇష్వరి, కామిని అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.
వర్ణవివక్షపై పోరాటం: సొంత లా ఫార్మ్ స్థాపన
1967లో నాటాల్ ప్రావిన్స్‌లో సొంతంగా లా ఫార్మ్ (Law Firm) ప్రారంభించిన తొలి శ్వేతజాతీయేతర మహిళగా నవి పిళ్లై సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించారు. ఒక చిన్న ఆఫీసు గది నుంచి పనిచేస్తూ వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన రాజకీయ ఖైదీలు, విప్లవకారుల తరఫున కోర్టులలో వాదించారు.
మహిళల హక్కుల రక్షణ కోసం 1992లో జెస్సికా న్యూవిర్త్‌తో కలసి ‘ఈక్వాలిటీ నౌ’ (Equality Now) అనే అంతర్జాతీయ సంస్థను స్థాపించి బాల్య వివాహాలు, మహిళా హింసకు వ్యతిరేకంగా చట్టపరమైన పోరాటాలు సాగించారు. 1995లో దక్షిణ ఆఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష అంతమైన తర్వాత అధ్యక్షుడు నెల్సన్ మండేలా హయాంలో ఆఫ్రికా హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు.
అంతర్జాతీయ న్యాయమూర్తిగా చారిత్రాత్మక తీర్పులు
1995లో రువాండా అంతర్జాతీయ నేర విచారణ ట్రైబ్యునల్ (ICTR) న్యాయమూర్తిగా ఎంపికైన నవి పిళ్లై, ఎనిమిది సంవత్సరాల పాటు (1999-2003 వరకు అధ్యక్షురాలిగా) సేవలందించారు. రువాండాలో 1994లో జరిగిన నరమేధం (Genocide) సమయంలో మహిళలపై జరిగిన లైంగిక దాడులను ‘జెనోసైడ్’ నేరంగా పరిగణిస్తూ ఆమె ఇచ్చిన తీర్పు అంతర్జాతీయ చట్ట చరిత్రలోనే అత్యంత కీలకమైన మైలురాయిగా నిలిచింది.
తదనంతరం ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్టు (ICC) న్యాయమూర్తిగా, 2008 నుంచి 2014 వరకు ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల విభాగపు అధిపతిగా (UN High Commissioner for Human Rights) సేవలు అందించారు. ఇటీవల కూడా గాజా ప్రాంతంలో జరుగుతున్న మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలపై ఐక్యరాజ్యసమితి నియమించిన స్వతంత్ర విచారణ కమిటీకి అధ్యక్షత వహించారు.
సామాన్య కుటుంబం నుంచి వచ్చి అంతర్జాతీయ వేదికలపై మానవ హక్కుల జెండాను ఎగురవేసిన నవి పిళ్లైకి నోబెల్ శాంతి బహుమతి దక్కడం పట్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా హర్షం వ్యక్తమవుతోంది.
