ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో జెన్-జీ (Gen Z) యువత సంబంధాలు, ప్రేమ వ్యక్తపరిచే విధానంలో ఊహించని మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. గత తరాల వారు తమ వ్యక్తిగత సంబంధాలను చాలా రహస్యంగా ఉంచుకునేవారు, కానీ నేటి యువత తమ డేటింగ్ జీవితం గురించి ఎంతో స్వేచ్ఛగా, ఎటువంటి సంకోచం లేకుండా మాట్లాడుకుంటున్నారు. ఈ క్రమంలో టిండర్, బంబుల్ వంటి ప్రాచుర్యం పొందిన డేటింగ్ యాప్‌లపై జెన్-జీ ఆధారపడటం సర్వసాధారణంగా మారింది. అయితే, ఒక నిజమైన భాగస్వామిని వెతుక్కోవడమే కాకుండా కేవలం బోర్ కొట్టినప్పుడు సమయం గడపడానికి, ఇతరుల నుంచి ప్రశంసలు పొంది తాత్కాలిక ఆనందాన్ని పొందడానికి ఈ యాప్‌లను వాడే సరికొత్త ధోరణి వెలుగుచూసింది. దీనినే సాంకేతిక, మానసిక ఆరోగ్య పరిభాషలో ‘డోపమైన్ డేటింగ్’ (Dopamine Dating) అని పిలుస్తున్నారు.

ఏదైనా తీవ్రమైన సంబంధాన్ని (Serious Relationship) ఏర్పరచుకోవడం లేదా Commitment ఇవ్వడం కంటే, కేవలం మ్యాచ్‌లు లేదా మెసేజ్‌లు వచ్చినప్పుడు మెదడులో విడుదలయ్యే ‘డోపమైన్’ ఇచ్చే తాత్కాలిక సంతోషం కోసం ఈ యాప్‌లను ఉపయోగించడమే ఈ ‘డోపమైన్ డేటింగ్’ ప్రధాన ఉద్దేశం. అయితే బోర్ కొట్టిన ప్రతిసారీ డేటింగ్ యాప్‌లను ఆశ్రయించే ఈ అలవాటు స్వయంకృతాపరాధంగా మారి తీవ్ర మానసిక ఒత్తిడికి, ఆత్మవిశ్వాస లోపానికి దారితీస్తోందని ఆరోగ్య నిపుణులు తీవ్రంగా హెచ్చరిస్తున్నారు.

అసలు ఏమిటీ ‘డోపమైన్ డేటింగ్’? జెన్-జీ ఎందుకు ఆకర్షితమవుతోంది?

సాధారణంగా తీవ్రమైన సంబంధాన్ని కోరుకోనివారు, బ్రేకప్ నుంచి కోలుకుంటున్నవారు, కెరీర్‌లో విపరీతంగా బిజీగా ఉన్నవారు లేదా ఎవరికీ ఎలాంటి కమిట్‌మెంట్ ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా లేని యువతీ యువకులు బోర్ కొట్టినప్పుడు సమయం గడిపేందుకు డేటింగ్ యాప్‌లలో ఖాతాలు తెరుస్తుంటారు.

డేటింగ్ యాప్‌లో కొత్త నోటిఫికేషన్ లేదా మ్యాచ్ రాగానే లేదా ఎదుటి వ్యక్తి నుంచి ప్రశంసలు అందగానే మెదడులో డోపమైన్ హార్మోన్ విడుదలవుతుంది. ఇది వ్యక్తికి ఆ క్షణానికి ఎంతో సంతోషాన్ని, ఉత్సాహాన్ని కలిగిస్తుంది. ఇక్కడ ఇద్దరి మధ్య నిజమైన భావోద్వేగ అనుబంధం లేదా లోతైన సంభాషణ ఉండదు, కేవలం తాత్కాలిక వినోదం తమను ఇతరులు మెచ్చుకుంటున్నారనే భావన మాత్రమే లభిస్తుంది.

మానసిక ఆరోగ్యంపై చూపుతున్న తీవ్ర ప్రభావాలు

కేవలం సరదాగా లేదా టైమ్‌పాస్ కోసమే కదా యాప్ వాడుతున్నామనుకోవడం సరైన నిర్ణయం కాదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఈ ధోరణి వల్ల ప్రధానంగా రెండు పెద్ద దుష్ప్రభావాలు ఎదురవుతున్నాయి. ఎప్పుడైతే ఒక వ్యక్తి ఇతరుల ‘రైట్ స్వాప్’ (Right Swipe) పై లేదా మెసేజ్‌లపై తన సంతోషాన్ని ఆధారపరుచుకుంటాడో, ఆ క్షణం నుంచే స్వీయ విలువ తగ్గుముఖం పడుతుంది. అనుకున్నట్లు మ్యాచ్‌లు రాకపోవడం లేదా ఎదుటివారి నుంచి స్పందన లేకపోవడం వల్ల “నేను అందంగా లేనా?”, “నాలో లోపం ఉందా?” అనే ఆత్మసందేహాలు మొదలై, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తాయి.

కేవలం వినోదం కోసం మాత్రమే ఇతరులతో మాట్లాడే వ్యక్తులు, ఎదుటివారి భావోద్వేగాలకు ఏమాత్రం ప్రాధాన్యత ఇవ్వకుండా హఠాత్తుగా మాట్లాడటం నిలిపివేస్తారు. క్రమంగా ఈ అలవాటు వారిని ఎదుటివారి పట్ల నిర్దయగా, మానసిక స్పందన లేనివారిగా మారుస్తుంది. ఇతరుల అనుభూతులను అలక్ష్యం చేయడం పెద్ద విషయంగా అనిపించని దుస్థితికి చేరుకుంటారు.

డోపమైన్ డేటింగ్ బారిన పడకుండా నిపుణుల రక్షణ సూచనలు

ఈ అలవాటు నుంచి బయటపడటానికి, మానసిక ప్రశాంతతను కాపాడుకోవడానికి నిపుణులు కొన్ని ముఖ్యమైన చిట్కాలను ప్రతిపాదిస్తున్నారు. డేటింగ్ యాప్‌లను రోజువారీ జీవితంలో గంటల తరబడి వాడకుండా రోజుకు కనీసం 15 నుంచి 20 నిమిషాల సమయాన్ని మాత్రమే పరిమితిగా నిర్దేశించుకోవాలి. విసుగు చెందినప్పుడు లేదా ఒంటరితనం అనిపించినప్పుడు డేటింగ్ యాప్ తెరవడానికి బదులుగా పుస్తకాలు చదవడం, నడకకు వెళ్లడం, కొత్త నైపుణ్యాలు/హాబీలు నేర్చుకోవడం లేదా స్నేహితులతో మాట్లాడటం అలవాటు చేసుకోవాలి.

యాప్ ఓపెన్ చేసే ముందే అసలు మీ లక్ష్యం ఏమిటో మిమ్మల్ని మీరే ప్రశ్నించుకోవాలి. కేవలం తాత్కాలిక వినోదం కోసమా లేదా నిజమైన భావోద్వేగ అనుబంధం కోసమా?