Intermittent Fasting : సాధారణంగా మనం ఆరోగ్యం అనగానే ఏ పండ్లు తినాలి, ఏ కూరగాయలు మంచివి, ఏది తింటే శక్తి వస్తుంది అనే విషయాల గురించే ఆలోచిస్తాం. మన సంస్కృతిలో కూడా ఎవరైనా కనిపిస్తే ‘తిన్నావా?’ అని అడగడం ఆప్యాయతకు గుర్తుగా భావిస్తాం. తినకపోతే నీరసపడిపోతావని పెద్దలు ప్రేమగా మందలిస్తుంటారు. అయితే, అసలైన ఆరోగ్యం, శక్తి మనం తినే ఆహారంలో కంటే, మనం తినకుండా మన శరీరానికి ఇచ్చే విశ్రాంతి సమయంలోనే ఎక్కువగా దాగి ఉందని తాజా పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

వంటగది ఉదాహరణ: నిరంతరం వండితే శుభ్రం ఎప్పుడు?

మన శరీరాన్ని ఒక నిరంతరం పనిచేసే పెద్ద వంటగదిగా ఊహించుకుంటే, ఈ విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం సులభం. వంటగదిలో వంట ఎంత ముఖ్యమో, దాన్ని శుభ్రం చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఉదయం లేవగానే టిఫిన్, ఆ తర్వాత కాఫీ, బిస్కెట్లు, మధ్యాహ్నం భోజనం, సాయంత్రం స్నాక్స్, రాత్రి డిన్నర్.. ఇలా ప్రతి రెండు మూడు గంటలకు ఏదో ఒకటి తింటూ ఉంటే, ఆ వంటగదిలోని పొయ్యి వెలుగుతూనే ఉంటుంది. మరి ఆ వంటగదిని శుభ్రం చేయడానికి సమయం ఎప్పుడు దొరుకుతుంది?.

ఒకవేళ శుభ్రం చేయకపోతే వాడిన గిన్నెలు పేరుకుపోతాయి, చెత్త పెరిగిపోయి వాసన రావడం మొదలవుతుంది. మన శరీరం కూడా సరిగ్గా ఇలాగే పనిచేస్తుంది. మనం నిరంతరం తింటూ ఉంటే మన జీర్ణ వ్యవస్థ తన పూర్తి శక్తిని కేవలం ఆహారాన్ని అరిగించడానికే ఖర్చు చేస్తుంది. దీనివల్ల శరీరానికి తనని తాను బాగు చేసుకునే (Repair) సమయం దొరకదు. ఫలితంగా కణాల్లో వ్యర్థాలు, పాడైపోయిన ప్రోటీన్లు పేరుకుపోయి అనేక అనారోగ్యాలకు దారితీస్తాయి.

ఆటోఫేజీ: శరీరంలోని ‘అంతర్గత వైద్యుడు’

మనం ఆహారం తీసుకోవడం ఆపి, శరీరానికి తగినంత విశ్రాంతి ఇచ్చినప్పుడు లోపల ఒక అద్భుతమైన ప్రక్రియ మొదలవుతుంది. దీనినే సైన్స్ భాషలో ‘ఆటోఫేజీ’ (Autophagy) అని పిలుస్తారు. గ్రీకు భాషలో దీనికి ‘స్వీయ భక్షణ’ అని అర్థం. అంటే మన శరీరమే తనలోని చెత్తను తనే తినేస్తుంది.

మనం ఇల్లు శుభ్రం చేసుకున్నప్పుడు పాత వస్తువులను పారేసి కొత్త వాటికి చోటు కల్పించినట్టుగానే, మన శరీరం కూడా లోపల పాడైపోయిన కణాలను, సరిగ్గా పనిచేయని ప్రోటీన్లను, వైరస్లను, బ్యాక్టీరియాలను గుర్తించి వాటిని విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది. అలా విచ్ఛిన్నం చేసిన వాటి నుంచి వచ్చిన ముడి పదార్థాలతో మళ్ళీ కొత్త, ఆరోగ్యకరమైన కణాలను సృష్టిస్తుంది. ఇది ఒక రకమైన డీప్ క్లీనింగ్, రీసైక్లింగ్ ప్రక్రియ. సాధారణంగా మనం తినడం ఆపేసిన 12 నుంచి 16 గంటల తర్వాత ఈ ప్రక్రియ చురుగ్గా మారుతుంది.

మెదడు చురుగ్గా.. జ్ఞాపకశక్తి మెండుగా!

చాలా మంది తినకపోతే నీరసం వస్తుందని, మెదడు పనిచేయదని భయపడతారు. కానీ వాస్తవం దీనికి భిన్నంగా ఉంది. కడుపు నిండా తిన్న తర్వాత మనకు వచ్చే మత్తును ‘బ్రెయిన్ ఫాగ్’ అంటారు. అయితే ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు మెదడు మరింత స్పష్టంగా, ఫోకస్డ్ గా పనిచేస్తుంది. దీనికి కారణం మన పరిణామ క్రమం. మన పూర్వీకులు వేటగాళ్లుగా ఉన్నప్పుడు ఆకలి వేసినప్పుడే వారి మెదడు అత్యంత చురుగ్గా పనిచేయాల్సి వచ్చేది, అప్పుడే వారు ఆహారాన్ని వెతకగలరు. ఆ లక్షణం ఇప్పటికీ మన జన్యువుల్లో ఉంది.

ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు మెదడులో బిడిఎన్ఎఫ్ (BDNF – Brain Derived Neurotrophic Factor) అనే ప్రోటీన్ ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది. ఇది మెదడుకు వేసే ఎరువు లాంటిది. ఇది కొత్త మెదడు కణాలు ఏర్పడటానికి, జ్ఞాపకశక్తి పెరగడానికి, ఏకాగ్రత మెరుగుపడటానికి సహాయపడుతుంది. అంటే బాహ్య సప్లిమెంట్లు లేకుండానే మెదడును పదును పెట్టుకునే సహజ సిద్ధమైన మార్గం ఇది.

హార్మోన్ల సమతుల్యత -ఫ్యాట్ బర్నింగ్

మన బరువు, శక్తి, వృద్ధాప్యం అన్నీ హార్మోన్ల మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. ఇందులో ఇన్సులిన్ మరియు గ్రోత్ హార్మోన్ కీలకమైనవి.

ఇన్సులిన్ నియంత్రణ: మనం పిండి పదార్థాలు లేదా చక్కెర తిన్నప్పుడు ఇన్సులిన్ విడుదలవుతుంది. ఇన్సులిన్ రక్తంలో ఉన్నంత సేపు మన శరీరం కొవ్వును కరిగించదు, పైగా కొత్త కొవ్వును నిల్వ చేస్తుంది. ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు ఇన్సులిన్ స్థాయిలు పడిపోయి, శరీరం నిల్వ ఉన్న కొవ్వును శక్తిగా వాడుకోవడం మొదలు పెడుతుంది. ఇదే అసలైన ఫ్యాట్ బర్నింగ్ మోడ్.

యాంటీ ఏజింగ్ హార్మోన్: ఇన్సులిన్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు గ్రోత్ హార్మోన్ (యూత్ హార్మోన్) ఎక్కువగా విడుదలవుతుంది. ఇది కండరాలను కాపాడటమే కాకుండా, చర్మాన్ని కాంతివంతంగా ఉంచుతుంది. వృద్ధాప్య ఛాయలను దరిచేరనీయదు.

ఆచరణలో సవాళ్లు: అపోహలు – వాస్తవాలు

ఉపవాసం ప్రారంభించే ముందు చాలా మందికి కొన్ని సందేహాలు ఉంటాయి. వాటిపై శాస్త్రీయ వివరణ ఇలా ఉంది:

1. కండరాలు కరిగిపోతాయా?: ఇది తప్పు. గ్రోత్ హార్మోన్ పెరగడం వల్ల శరీరం కొవ్వును మాత్రమే కరిగిస్తుంది, కండరాలను కాదు.

2. అల్పాహారం తప్పనిసరా?: ఉదయం లేవగానే ఆకలి లేకపోయినా తినడం కంటే, శరీరం ఇచ్చే సంకేతాలను బట్టి నిజంగా ఆకలి వేసినప్పుడు తినడమే మేలు.

3. ఎసిడిటీ సమస్య: ప్రారంభంలో శరీరం పాత అలవాటు ప్రకారం యాసిడ్ ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, కానీ తగినంత నీరు తాగుతూ అలవాటు చేసుకుంటే కాలక్రమేణా జీర్ణ వ్యవస్థ మెరుగుపడుతుంది.

ఉపవాసం ఎలా విరమించాలి?

16 గంటల ఉపవాసం తర్వాత శరీరం చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది. అందుకే ఆ సమయంలో నేరుగా ఇడ్లీ, దోశ వంటి పిండి పదార్థాలు కాకుండా, నానబెట్టిన బాదం, గుడ్డు లేదా ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులతో కూడిన ఆహారం తీసుకోవాలి. ఇది రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు అకస్మాత్తుగా పెరగకుండా చూస్తుంది. అలాగే ఆహారం తీసుకునే 8 గంటల సమయంలో జంక్ ఫుడ్ కు దూరంగా ఉండి, పోషకాలున్న కూరగాయలు, ప్రోటీన్లు తీసుకోవడం ముఖ్యం.

ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ అనేది మనల్ని మనం శిక్షించుకునే ప్రక్రియ కాదు. ఇది నిరంతరం పనిచేసే మన శరీరానికి మనం ఇచ్చే గౌరవం, విశ్రాంతి. 12 గంటలతో మొదలుపెట్టి, నెమ్మదిగా శరీరం సహకరిస్తున్న కొద్దీ సమయాన్ని పెంచుకుంటే అద్భుతమైన ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను పొందవచ్చు.