PNG Gas: నేడు వంటగదిలో విప్లవాత్మక మార్పులు వస్తున్నాయి. సిలిండర్ల బుకింగ్ ఇబ్బందులు లేకుండా, నేరుగా పైపుల ద్వారా వచ్చే గ్యాస్ (PNG) వైపు ప్రజలు మొగ్గు చూపుతున్నారు. అయితే, ఈ సౌకర్యం వెనుక ఒక అదృశ్య నష్టం దాగి ఉంది. కొత్తగా పీఎన్జీ కనెక్షన్ తీసుకున్న గృహ వినియోగదారులు తాము ఉపయోగిస్తున్న గ్యాస్లో దాదాపు 25 శాతాన్ని అనవసరంగా కోల్పోతున్నారని తాజా నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం ఏంటి? వినియోగదారులు ఎక్కడ పొరపాటు చేస్తున్నారు? దీనివల్ల ఆర్థికంగానే కాకుండా పర్యావరణానికి జరుగుతున్న నష్టం ఏంటి? అన్న అంశాలపై జరిపిన లోతైన విశ్లేషణ మీకోసం.
రెట్రోఫిట్టింగ్: పొదుపు అనుకుంటే.. పొరపాటే!
చాలా మంది వినియోగదారులు పీఎన్జీ కనెక్షన్ తీసుకున్నప్పుడు కొత్త స్టౌవ్ కొనడానికి బదులు, పాత ఎల్పీజీ స్టౌవ్నే కొద్దిపాటి మార్పులతో (Retrofitting) వాడుతున్నారు. కేవలం నాజిల్లు, బర్నర్లను మార్చడం ద్వారా పీఎన్జీని వాడుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు. కానీ, ఈ పద్ధతి ప్రాథమికంగా లోపభూయిష్టమని నిపుణులు తేల్చి చెబుతున్నారు. ఎల్పీజీ స్టౌవ్లు అధిక పీడనం (High Pressure), సాంద్రత కలిగిన గ్యాస్ కోసం తయారవుతాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, పీఎన్జీ తక్కువ పీడనంతో ప్రవహిస్తుంది. ఈ రెండు గ్యాస్ల దహన ప్రక్రియ (Combustion Setup) వేర్వేరుగా ఉంటుంది. పాత స్టౌవ్లను మార్చడం వల్ల గ్యాస్ పూర్తిగా మండకుండానే వృథా అవుతోంది.
నిపుణుల హెచ్చరిక: వాడని గ్యాస్కు బిల్లులు చెల్లింపు
సీఎస్ఐఆర్-ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పెట్రోలియం (CSIR-IIP) మాజీ డైరెక్టర్ అంజన్ రాయ్ ఈ అంశంపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. వినియోగదారులు తాము వాడని 25 శాతం గ్యాస్కు కూడా బిల్లులు చెల్లిస్తున్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు. గ్యాస్ పంపిణీ సంస్థలు ఈ రెట్రోఫిట్టింగ్ను అడ్డుకోవడం లేదని, ఎందుకంటే దీనివల్ల వారు 25 శాతం అదనపు గ్యాస్ను అమ్ముకునే అవకాశం ఉంటుందని ఆయన విమర్శించారు. ఒక వినియోగదారుడు కొత్త పీఎన్జీ స్టౌవ్ను కొనుగోలు చేస్తే, దాని ధర కేవలం కొన్ని నెలల్లోనే తగ్గిన గ్యాస్ బిల్లుల ద్వారా తిరిగి వస్తుందని ఆయన సూచించారు.
పర్యావరణానికి పెను ముప్పు
ఈ గ్యాస్ వృథా కేవలం ఆర్థిక నష్టంతోనే ఆగిపోవడం లేదు. పీఎన్జీలో ప్రధానంగా మిథేన్ ఉంటుంది. స్టౌవ్ సరిగ్గా మండకపోవడం వల్ల ఈ మిథేన్ వాతావరణంలోకి విడుదలవుతుంది. మిథేన్ వాయువు గ్లోబల్ వార్మింగ్కు ప్రధాన కారణాలలో ఒకటి. తక్కువ మొత్తంలో మిథేన్ విడుదలైనా అది పర్యావరణంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుందని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ కొత్త నిబంధనలు
ఇటీవల వెస్ట్ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా ఎల్పీజీ సరఫరాపై ఒత్తిడి పెరిగింది. భారత్ తన ఎల్పీజీ అవసరాల్లో సుమారు 60 శాతాన్ని దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. అదే సమయంలో పీఎన్జీ దిగుమతి సుమారు 50 శాతంగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర పెట్రోలియం, సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ మార్చి 24న ఒక ముఖ్యమైన నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది. పీఎన్జీ సదుపాయం అందుబాటులో ఉన్న గృహాలు మూడు నెలల లోపు ఎల్పీజీ కనెక్షన్ను వదులుకోవాలని, లేనిపక్షంలో వారికి ఎల్పీజీ సరఫరా నిలిపివేస్తామని స్పష్టం చేసింది. ఈ నిబంధన వల్ల లక్షల మంది వినియోగదారులు పీఎన్జీకి మారాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
భద్రతా పరమైన ముప్పులు
పాత స్టౌవ్లను రెట్రోఫిట్టింగ్ చేయడం వల్ల కేవలం గ్యాస్ వృథా మాత్రమే కాదు, భద్రతా పరమైన ప్రమాదాలు కూడా ఉన్నాయని సీఎస్ఐఆర్-ఐఐపి హెచ్చరించింది. పీఎన్జీ కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన స్టౌవ్లను వాడటం వల్ల ప్రమాదాలను నివారించవచ్చని, ఇందుకోసం తాము సాంకేతికతను పలు తయారీ సంస్థలకు బదిలీ చేశామని సంస్థ వెల్లడించింది.
నియంత్రణ లోపం.. కంపెనీల తీరు
ప్రస్తుతం పాత స్టౌవ్ల మార్పిడిని అడ్డుకోవడానికి ఎటువంటి చట్టపరమైన నిబంధనలు లేవు. ప్రస్తుత ఎల్పీజీ సంక్షోభం దృష్ట్యా, సాధ్యమైనంత ఎక్కువ మందిని పీఎన్జీ వైపు మళ్లించడమే ప్రభుత్వ, గ్యాస్ పంపిణీ సంస్థల లక్ష్యంగా ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే, పెట్రోలియం, సహజ వాయువు నియంత్రణ బోర్డు (PNGRB) సలహాదారులు మాత్రం ఈ వృథాను అరికట్టాల్సిన బాధ్యత పంపిణీ సంస్థలపై ఉందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
వినియోగదారులు ఏం చేయాలి?
మీరు పీఎన్జీకి మారినప్పుడు లేదా ఇప్పటికే వాడుతున్నప్పుడు ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు:
1. కొత్త స్టౌవ్ కొనుగోలు: పాత ఎల్పీజీ స్టౌవ్ను మార్చడం కంటే, పీఎన్జీ కోసం ప్రత్యేకంగా తయారైన స్టౌవ్ను కొనడం ఉత్తమం.
2. టెక్నాలజీ తనిఖీ: సీఎస్ఐఆర్-ఐఐపి ధృవీకరించిన లేదా పీఎన్జీ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉన్న స్టౌవ్లను ఎంచుకోవాలి.
3. బిల్లుల గమనిక: మీ పీఎన్జీ బిల్లులు అసాధారణంగా పెరుగుతుంటే వెంటనే మీ స్టౌవ్ సామర్థ్యాన్ని తనిఖీ చేయించుకోవాలి.
4. అధికారిక మెకానిక్: నాజిల్ల మార్పు వంటి పనుల కోసం గుర్తింపు పొందిన టెక్నీషియన్లను మాత్రమే ఆశ్రయించాలి.
ముగింపుగా, పీఎన్జీ అనేది సురక్షితమైన, సౌకర్యవంతమైన ఇంధనం అనడంలో సందేహం లేదు. కానీ, సరైన పరికరాలు వాడకపోవడం వల్ల వినియోగదారులు తమ కష్టార్జితాన్ని బూడిద పాలు చేసుకుంటున్నారు. 25 శాతం గ్యాస్ ఆదా చేసుకోవడమే కాకుండా పర్యావరణాన్ని కాపాడుకోవడానికి పాత అలవాట్లను వదిలి, శాస్త్రీయమైన పద్ధతులను పాటించడమే మేలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
