ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 17 మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ల మేయర్ పదవులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రిజర్వేషన్లు ఖరారు చేసింది. పురపాలక పరిపాలన, పట్టణాభివృద్ధి శాఖ జీవో నంబర్ 252 ద్వారా ఈ కేటాయింపులు చేసినట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం. మొత్తం 17 పదవుల్లో ఎస్టీలకు ఒకటి, ఎస్సీలకు రెండు, బీసీలకు ఐదు, జనరల్ మహిళలకు ఐదు, అన్‌రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీకి నాలుగు స్థానాలు కేటాయించారు. ఈ నిర్ణయంతో రాబోయే పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో ఆయా నగరాల నుంచి మేయర్ పదవులకు పోటీ చేసే అభ్యర్థుల ఎంపికలో రిజర్వేషన్ నిబంధనలు కీలకం కానున్నాయి.

నగరాలవారీగా చూస్తే మంగళగిరి–తాడేపల్లి మేయర్ పదవిని ఎస్టీ జనరల్ కేటగిరీకి, కర్నూలును ఎస్సీ మహిళకు, రాజమహేంద్రవరాన్ని ఎస్సీ జనరల్‌కు కేటాయించారు. కాకినాడ, మచిలీపట్నం బీసీ మహిళలకు; ఏలూరు, అనంతపురం, చిత్తూరు బీసీ జనరల్ కేటగిరీకి కేటాయించారు. విజయనగరం, శ్రీకాకుళం, గుంటూరు, కడప, విశాఖపట్నం కార్పొరేషన్ల మేయర్ పదవులు జనరల్ మహిళలకు రిజర్వ్ అయ్యాయి. విజయవాడ, తిరుపతి, ఒంగోలు, నెల్లూరు అన్‌రిజర్వ్‌డ్ జాబితాలో ఉన్నాయి.

17 కార్పొరేషన్ల రిజర్వేషన్ల పూర్తి జాబితా

అందుబాటులో ఉన్న నగరాలవారీ వివరాల ప్రకారం మేయర్ పదవుల కేటాయింపులు ఇలా ఉన్నాయి:

• మంగళగిరి–తాడేపల్లి -ఎస్టీ జనరల్
• కర్నూలు -ఎస్సీ మహిళ
• రాజమహేంద్రవరం -ఎస్సీ జనరల్
• కాకినాడ -బీసీ మహిళ
• మచిలీపట్నం -బీసీ మహిళ
• ఏలూరు -బీసీ జనరల్
• అనంతపురం -బీసీ జనరల్
• చిత్తూరు -బీసీ జనరల్
• విజయనగరం -జనరల్ మహిళ
• శ్రీకాకుళం -జనరల్ మహిళ
• గుంటూరు -జనరల్ మహిళ
• కడప -జనరల్ మహిళ
• గ్రేటర్ విశాఖపట్నం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (GVMC) -జనరల్ మహిళ
• తిరుపతి -అన్‌రిజర్వ్‌డ్
• విజయవాడ -అన్‌రిజర్వ్‌డ్
• ఒంగోలు -అన్‌రిజర్వ్‌డ్
• నెల్లూరు -అన్‌రిజర్వ్‌డ్

కేటగిరీలవారీగా ఎన్ని మేయర్ పదవులు?

రిజర్వేషన్ల మొత్తం కేటాయింపుల్లో బీసీలు, జనరల్ మహిళలకు ఐదేసి పదవులు దక్కాయి. ఎస్సీలకు రెండు, ఎస్టీలకు ఒక పదవి కేటాయించారు. మిగిలిన నాలుగు పదవులను అన్‌రిజర్వ్‌డ్‌గా ప్రకటించారు.

• ఎస్టీలు (ST): 1 పదవి
• ఎస్సీలు (SC): 2 పదవులు
• వెనుకబడిన తరగతులు (BC): 5 పదవులు
• జనరల్ మహిళలు: 5 పదవులు
• అన్‌రిజర్వ్‌డ్: 4 పదవులు

ఈ సంఖ్యల మొత్తం 17 అవుతుంది. అయితే రిజర్వేషన్ కేటగిరీతోపాటు మహిళలకు సంబంధించిన ఉపవర్గీకరణను కూడా గమనించాలి. ఉదాహరణకు, కర్నూలు ఎస్సీ మహిళ కేటగిరీలో ఉండగా, రాజమహేంద్రవరం ఎస్సీ జనరల్ కేటగిరీలో ఉంది. అదే విధంగా కాకినాడ, మచిలీపట్నం బీసీ మహిళలకు కేటాయించగా, ఏలూరు, అనంతపురం, చిత్తూరు బీసీ జనరల్ కేటగిరీలో ఉన్నాయి.

అంటే ఒక పదవి ఎస్సీ లేదా బీసీ వర్గానికి రిజర్వ్ కావడం మాత్రమే కాకుండా, దానికి వర్తించే మహిళా రిజర్వేషన్ నిబంధనను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. అభ్యర్థి అర్హతను నిర్ణయించేటప్పుడు సంబంధిత అధికారిక ఉత్తర్వుల్లోని కచ్చితమైన కేటగిరీనే ప్రామాణికంగా తీసుకోవాలి.

మహిళలకు ఐదు జనరల్ కేటగిరీ పదవులు

విజయనగరం, శ్రీకాకుళం, గుంటూరు, కడప, విశాఖపట్నం మేయర్ పదవులను జనరల్ మహిళలకు కేటాయించినట్లు సమాచారం. ఈ కేటాయింపు వల్ల ఆయా కార్పొరేషన్లలో మేయర్ పదవికి పోటీ చేసే అభ్యర్థుల ఎంపికలో మహిళా ప్రాతినిధ్యం కీలక అంశంగా మారుతుంది.

ఇక్కడ జనరల్ మహిళ కేటగిరీని ఎస్సీ మహిళ లేదా బీసీ మహిళ కేటగిరీలతో కలిపి చూడకూడదు. కేటగిరీల మధ్య తేడాలు అభ్యర్థుల అర్హతపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతాయి. అందువల్ల పార్టీలు అభ్యర్థులను ఎంపిక చేసే ముందు అధికారిక రిజర్వేషన్ షెడ్యూల్‌ను పరిశీలించడం అవసరం.

అయితే మేయర్ పదవిని మహిళలకు కేటాయించడం వల్ల ఆ నగరంలో ఇతర రాజకీయ పదవులన్నీ మహిళలకు రిజర్వ్ అయినట్లు కాదు. ఇక్కడ ప్రకటించిన కేటాయింపులు మేయర్ పదవికి సంబంధించినవి. వార్డు సభ్యుల రిజర్వేషన్లు, ఎన్నికల ప్రక్రియకు సంబంధించిన ఇతర వివరాలు వేర్వేరు అధికారిక నోటిఫికేషన్ల ద్వారా నిర్ధారించాలి.

బీసీలకు ఐదు స్థానాలు.. నగరాలవారీగా కేటాయింపులు

బీసీలకు కేటాయించిన ఐదు మేయర్ పదవుల్లో మూడు బీసీ జనరల్ కేటగిరీకి, రెండు బీసీ మహిళలకు కేటాయించినట్లు ప్రచురిత వివరాలు చెబుతున్నాయి. ఏలూరు, అనంతపురం, చిత్తూరు బీసీ జనరల్ కేటగిరీలో ఉండగా, కాకినాడ, మచిలీపట్నం బీసీ మహిళల కేటగిరీలో ఉన్నాయి.

ఈ కేటాయింపుల ప్రాధాన్యాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే మేయర్ పదవుల రిజర్వేషన్‌ను రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న స్థానిక సంస్థల రిజర్వేషన్ విధానంతో కలిపి చూడాలి. 2026 అక్టోబర్ 11న ప్రచురితమైన ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం ప్రకారం, రాష్ట్ర మంత్రివర్గం రాజీవ్ రంజన్ మిశ్రా కమిషన్ నివేదికను స్థానిక సంస్థల్లో బీసీ రిజర్వేషన్లకు సంబంధించి ఆమోదించింది. పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో మేయర్ పదవులకు బీసీ రిజర్వేషన్ శాతం 35.29గా ప్రతిపాదించినట్లు ఆ కథనం పేర్కొంది.

అయితే ఈ శాతం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వర్తించే రిజర్వేషన్ విధానానికి సంబంధించిన సమాచారం. ఇక్కడ పేర్కొన్న ఐదు మేయర్ పదవుల నగరాలవారీ కేటాయింపులతో దాన్ని నేరుగా సమానంగా భావించకూడదు. అలాగే కమిషన్ నివేదిక ఆమోదం, నిర్దిష్ట పదవికి రిజర్వేషన్ ఖరారు, ఎన్నికల నోటిఫికేషన్ జారీ ఇవి వేర్వేరు దశలు. వాటి మధ్య తేడాను స్పష్టంగా గుర్తించడం అవసరం.

ఎస్సీ, ఎస్టీ కేటాయింపులు ఎక్కడ?

ఎస్సీ కేటగిరీలో కర్నూలు, రాజమహేంద్రవరం మేయర్ పదవులు ఉన్నాయి. కర్నూలు పదవి ఎస్సీ మహిళకు, రాజమహేంద్రవరం పదవి ఎస్సీ జనరల్ కేటగిరీకి కేటాయించారు. ఎస్టీ కేటగిరీలో మంగళగిరి–తాడేపల్లి మేయర్ పదవిని ఎస్టీ జనరల్‌గా పేర్కొన్నారు.

ఈ కేటాయింపులు సంబంధిత సామాజిక వర్గాలకు మేయర్ పదవుల్లో ప్రాతినిధ్యం కల్పించే రిజర్వేషన్ వ్యవస్థలో భాగం. అయితే అభ్యర్థుల అర్హత, కుల ధ్రువీకరణ పత్రాలు, నామినేషన్ ప్రక్రియ, ఎన్నికల నిబంధనలపై తుది నిర్ణయానికి సంబంధిత చట్టాలు, ఎన్నికల అధికారుల సూచనలు వర్తిస్తాయి.

రిజర్వేషన్ జాబితాలో ఒక నగరం పేరు కనిపించడం మాత్రమే అభ్యర్థి ఎన్నికైనట్లు లేదా ఆ పదవిని ఎవరైనా ఇప్పటికే చేపట్టినట్లు అర్థం కాదు. ఇది పదవికి వర్తించే కేటగిరీని సూచిస్తుంది. ఎన్నికలు నిర్వహించి ఫలితాలు ప్రకటించే వరకు మేయర్‌గా ఎవరు బాధ్యతలు చేపడతారో నిర్ధారించలేం.

నాలుగు కార్పొరేషన్లలో అన్‌రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీ

విజయవాడ, తిరుపతి, ఒంగోలు, నెల్లూరు మేయర్ పదవులను అన్‌రిజర్వ్‌డ్‌గా ప్రకటించినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ కేటగిరీని నిర్దిష్ట సామాజిక వర్గానికి లేదా మహిళలకు ప్రత్యేకంగా రిజర్వ్ చేయని స్థానంగా అర్థం చేసుకోవాలి. అయితే దీనికి సంబంధించిన కచ్చితమైన నిబంధనలు, అభ్యర్థుల అర్హతలను వర్తించే ఎన్నికల చట్టం ప్రకారం పరిశీలించాలి.

అన్‌రిజర్వ్‌డ్ అనే పదాన్ని ఒక పార్టీకి కేటాయించిన పదవిగా లేదా ఏ వర్గానికీ పోటీ చేసే అవకాశం లేని స్థానంగా అర్థం చేసుకోవడం సరికాదు. అలాగే అన్‌రిజర్వ్‌డ్ పదవుల్లో విజయం సాధించడం సులభమని ముందుగానే తేల్చలేం. ఎన్నికల ఫలితాలు ఓటర్ల నిర్ణయం, అభ్యర్థుల బలం, ప్రచారం, స్థానిక సమస్యలు, రాజకీయ పరిస్థితులు వంటి అనేక అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

రిజర్వేషన్ల ఖరారు.. ఎన్నికల ప్రకటన ఒక్కటే కాదు

మేయర్ పదవులకు రిజర్వేషన్లు ఖరారు చేయడం స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రక్రియలో ఒక ముఖ్యమైన పరిపాలనా దశ. అయితే రిజర్వేషన్ ఉత్తర్వులు వెలువడినంత మాత్రాన ఎన్నికల తేదీలు కూడా ఖరారైనట్లు కాదు. ఎన్నికల నోటిఫికేషన్, నామినేషన్ల స్వీకరణ, పరిశీలన, ఉపసంహరణ, పోలింగ్, ఓట్ల లెక్కింపు వంటి దశలకు సంబంధించి అధికారిక ప్రకటనలను విడిగా పరిశీలించాలి.

2026 అక్టోబర్ 11న ప్రచురితమైన ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కథనం ప్రకారం, రాష్ట్ర మంత్రివర్గం బీసీ రిజర్వేషన్లకు సంబంధించిన మిశ్రా కమిషన్ నివేదికను ఆమోదించి రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘానికి పంపినట్లు పేర్కొంది. ఎన్నికల నోటిఫికేషన్ విడుదలైన తర్వాతే తదుపరి ఎన్నికల ప్రక్రియకు సంబంధించిన నిర్దిష్ట తేదీలు, షెడ్యూల్ వివరాలు స్పష్టమవుతాయి.

కాబట్టి ప్రస్తుత పరిణామాన్ని మేయర్ పదవుల రిజర్వేషన్ కేటాయింపుల ఖరారుగా చూడాలి. ఎన్నికల తేదీలు ప్రకటించబడ్డాయా, నామినేషన్లకు గడువు ఏమిటి, పోలింగ్ ఎప్పుడు జరగనుంది వంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాల కోసం రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం అధికారిక ప్రకటనను పరిశీలించాలి.

రాజకీయ పార్టీల అభ్యర్థుల ఎంపికపై ప్రభావం

మేయర్ పదవుల రిజర్వేషన్లు ఖరారైన తర్వాత రాజకీయ పార్టీలకు ఆయా నగరాల్లో అభ్యర్థుల ఎంపికకు సంబంధించి స్పష్టమైన కేటగిరీ పరిమితులు ఏర్పడతాయి. ఒక నగరంలో మేయర్ పదవి బీసీ మహిళకు రిజర్వ్ అయితే, ఆ పదవికి అభ్యర్థిని ఎంపిక చేసేటప్పుడు ఆ కేటగిరీకి వర్తించే అర్హతలను పార్టీలు పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అదే విధంగా ఎస్సీ, ఎస్టీ, జనరల్ మహిళల కేటగిరీలకు అనుగుణంగా ఎంపిక జరగాలి.

అయితే రిజర్వేషన్ కేటగిరీ ఒక్కటే అభ్యర్థి ఎంపికను నిర్ణయించదు. పార్టీలు స్థానికంగా నాయకుల ప్రాబల్యం, వార్డు స్థాయి బలం, ప్రజలతో సంబంధాలు, సంస్థాగత సామర్థ్యం, రాజకీయ సమీకరణాలు వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించే అవకాశం ఉంటుంది. ఏ పార్టీ ఎవరిని ఎంపిక చేస్తుందో అధికారిక ప్రకటన వెలువడే వరకు ఊహాగానంగానే చూడాలి.

అలాగే మేయర్ పదవుల రిజర్వేషన్‌ను బట్టి ఏ పార్టీకి విజయం ఖాయమని చెప్పడం సరికాదు. రిజర్వేషన్ అనేది పోటీకి వర్తించే అర్హతల చట్రాన్ని నిర్ణయిస్తుంది; ఓటర్ల తీర్పును ముందుగానే నిర్ణయించదు.

పట్టణ ప్రజలకు ఈ పరిణామం ఎందుకు ముఖ్యం?

మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు పట్టణాల్లో పారిశుధ్యం, రహదారులు, డ్రైనేజీ, వీధి దీపాలు, ప్రజారోగ్యానికి సంబంధించిన అనేక స్థానిక సేవల నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. మేయర్ పదవి ఈ స్థానిక పాలనా వ్యవస్థలో ఒక ముఖ్యమైన నాయకత్వ స్థానం. అందువల్ల ఆ పదవికి వర్తించే రిజర్వేషన్ కేటగిరీ, ఎన్నికల ప్రక్రియ పట్టణ రాజకీయాలతో పాటు స్థానిక పాలనపై కూడా ఆసక్తి కలిగించే అంశాలు.

అయితే మేయర్ రిజర్వేషన్ మారినంత మాత్రాన పౌర సేవల్లో వెంటనే మార్పు వస్తుందని చెప్పలేం. సేవల నాణ్యత, బడ్జెట్ కేటాయింపులు, పనుల అమలు, అధికారుల సమన్వయం, పాలక మండలి నిర్ణయాలు వంటి అంశాలు తదుపరి పాలనా దశల్లో ప్రాధాన్యం పొందుతాయి. రిజర్వేషన్ ఉత్తర్వు ప్రధానంగా మేయర్ పదవికి సంబంధించిన కేటగిరీని నిర్ణయిస్తుంది; నగర అభివృద్ధి పనులకు కొత్త నిధులు కేటాయించినట్లు ఈ ప్రకటన ఆధారంగా చెప్పలేం.

ప్రజలు తమ నగరానికి సంబంధించిన రిజర్వేషన్ వివరాలతోపాటు వార్డు సభ్యుల ఎన్నికల సమాచారం, అధికారిక ఎన్నికల షెడ్యూల్, అభ్యర్థుల ప్రకటనలు వంటి అంశాలను కూడా విడిగా గమనించాలి. దీనివల్ల పరిపాలనా నిర్ణయం, ఎన్నికల ప్రక్రియ, అభ్యర్థుల ఎంపిక, ఎన్నికల ఫలితాల మధ్య తేడాలను స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఇంకా ఏమి ధృవీకరించాలి?

ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న వార్తా కథనాలు రిజర్వేషన్ కేటగిరీలను, నగరాలవారీ కేటాయింపులను వెల్లడిస్తున్నాయి. అయితే ప్రచురణకు ముందు కొన్ని అంశాలను అసలు ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులతో సరిపోల్చడం అవసరం. ముఖ్యంగా జీవో నంబర్ 252 జారీ తేదీ, ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొన్న చట్టపరమైన ఆధారాలు, రిజర్వేషన్ లెక్కింపుకు ఉపయోగించిన విధానం, షెడ్యూల్‌లోని నగరాల పేర్లు, మహిళా ఉపవర్గీకరణ వివరాలు నిర్ధారించాలి.

అదేవిధంగా ఎన్నికల నోటిఫికేషన్ విడుదలైందా లేదా, రిజర్వేషన్ జాబితాపై ఏవైనా సవరణలు లేదా తదుపరి ఉత్తర్వులు వెలువడ్డాయా అనే అంశాలను రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం, పురపాలక పరిపాలన శాఖ నుంచి ధృవీకరించాలి. అధికారిక పత్రం అందుబాటులోకి వస్తే వార్తలోని సంఖ్యలు, కేటగిరీలు, చట్టపరమైన వివరాలను మరింత కచ్చితంగా వివరించవచ్చు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 17 మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ల మేయర్ పదవులకు రిజర్వేషన్ల ఖరారు పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రక్రియలో ముఖ్యమైన పరిణామం. ఐదు పదవులు బీసీలకు, ఐదు జనరల్ మహిళలకు, రెండు ఎస్సీలకు, ఒకటి ఎస్టీలకు కేటాయించగా, నాలుగు పదవులు అన్‌రిజర్వ్‌డ్‌గా ప్రకటించారు. ఇప్పుడు తదుపరి దశల్లో అధికారిక ఎన్నికల షెడ్యూల్, అభ్యర్థుల ఎంపిక, నామినేషన్ నిబంధనలు, ఎన్నికల సంఘం ప్రకటనలు కీలకంగా మారనున్నాయి. రిజర్వేషన్ కేటగిరీలను అధికారిక జీవోతో సరిపోల్చి, ఎన్నికల తేదీలను విడిగా ధృవీకరించిన తర్వాతే పూర్తి ఎన్నికల ప్రక్రియపై నిర్ధిష్ట నిర్ణయాలకు రావాలి.